{"id":258,"date":"2019-06-05T14:47:43","date_gmt":"2019-06-05T14:47:43","guid":{"rendered":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/2019\/06\/05\/eftirlit-sem-gerir-takmarkadh-gagn\/"},"modified":"2021-04-16T13:08:38","modified_gmt":"2021-04-16T13:08:38","slug":"eftirlit-sem-gerir-takmarkadh-gagn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/2019\/06\/05\/eftirlit-sem-gerir-takmarkadh-gagn\/","title":{"rendered":"Eftirlit sem gerir takmarka\u00f0 gagn"},"content":{"rendered":"<p>Stj\u00f3rnv\u00f6ld vir\u00f0ast sinna eftirlitshlutverki s\u00ednu \u00fdmist of l\u00edti\u00f0 og illa, e\u00f0a af offorsi. Fyrir viki\u00f0 l\u00fata fyrirt\u00e6ki \u00ed l\u00e6gra haldi fyrir keppinautum sem stunda \u00f3hei\u00f0arlega vi\u00f0skiptah\u00e6tti, sprotar n\u00e1 ekki a\u00f0 komast \u00e1 legg \u00fev\u00ed \u00feeir drukkna undir fargani skrifr\u00e6\u00f0is auk \u00feess sem hei\u00f0arleg marka\u00f0sr\u00e1\u00f0andi fyrirt\u00e6ki f\u00e1 ekki nau\u00f0synlega lei\u00f0beiningu.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>\u00deetta segir Gu\u00f0j\u00f3n Hei\u00f0ar P\u00e1lsson, framkv\u00e6mdastj\u00f3ri al\u00fej\u00f3\u00f0lega r\u00e1\u00f0gjafarfyrirt\u00e6kisins Burson Cohn &amp; Wolfe \u00e1 \u00cdslandi. D\u00e6min eru m\u00f6rg, a\u00f0 s\u00f6gn Gu\u00f0j\u00f3ns, og nefnir hann fr\u00e6gt tilvik fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir nokkrum \u00e1rum \u00fear sem til st\u00f3\u00f0 a\u00f0 hefja kr\u00e6klingar\u00e6kt vi\u00f0 Gilsfj\u00f6r\u00f0. \u00c1\u00f0ur en starfsemin gat hafist \u00feurfti samt fyrst af \u00f6llu a\u00f0 f\u00e1 leyfi og umsagnir fr\u00e1 \u00f3tal stofnunum, vitaskuld gegn h\u00e1u gjaldi og skyldi allt taka sinn t\u00edma. M\u00e1li\u00f0 var\u00f0a\u00f0i v\u00edst Umhverfisstofnun, Matv\u00e6lastofnun, Fiskistofu, Hafr\u00f3, Landhelgisg\u00e6slu, Orkustofnun og Siglingastofnun. Var\u00f0 \u00far a\u00f0 h\u00e6tta vi\u00f0 verkefni\u00f0 \u00feegar s\u00e1st \u00ed hva\u00f0 stefndi.<\/p>\n<h3><strong>\u00deeir litlu f\u00e1 a\u00f0 b\u00ed\u00f0a<\/strong><\/h3>\n<p>Annar galli eftirlitskerfisins birtist \u00ed \u00fev\u00ed hvernig athygli stj\u00f3rnvalda vir\u00f0ist a\u00f0 langst\u00e6rstum hluta beint a\u00f0 st\u00f3rfyrirt\u00e6kjum. \u201e\u00c1 me\u00f0an yfirgn\u00e6fandi meirihluti \u00edslenskra fyrirt\u00e6kja \u2013 kannski 99% \u2013 flokkast sem l\u00edtil og me\u00f0alst\u00f3r \u00fe\u00e1 beinist orka stofnana eins og Samkeppniseftirlitsins n\u00e6r einv\u00f6r\u00f0ungu a\u00f0 st\u00e6rstu fyrirt\u00e6kjum landsins. Umkv\u00f6rtunarefni litlu fyrirt\u00e6kjanna eru l\u00e1tin b\u00ed\u00f0a, og m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0art\u00edminn langur, svo a\u00f0 minni a\u00f0ilar \u00e1 marka\u00f0i geta \u00feurft a\u00f0 b\u00faa lengi vi\u00f0 \u00f3e\u00f0lilegt samkeppnisumhverfi sem kann a\u00f0 valda \u00feeim svo miklu tj\u00f3ni a\u00f0 leggja \u00feurfi reksturinn ni\u00f0ur. Er \u00feetta \u00ed reynd eins og 99% marka\u00f0arins s\u00e9 \u00e1n samkeppniseftirlits,\u201c segir Gu\u00f0j\u00f3n og b\u00e6tir vi\u00f0 a\u00f0 \u00e1kvar\u00f0anir sem koma jafnvel 10-12 \u00e1rum eftir meint brot s\u00e9u l\u00edti\u00f0 meira en s\u00f6gusk\u00fdringar, og geri ekkert fyrir hagsmuni neytenda \u00e1 samkeppnismarka\u00f0i. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti hlj\u00f3ti \u00f3skilvirkt samkeppniseftirlit a\u00f0 f\u00e6la n\u00fdja e\u00f0a sm\u00e6rri a\u00f0ila fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda inn \u00e1 n\u00fdja marka\u00f0i \u00fear sem aldrei er a\u00f0 vita hvers konar m\u00f3tspyrna fr\u00e1 keppinautunum mun f\u00e1 a\u00f0 l\u00ed\u00f0ast svo \u00e1rum skiptir. \u201eHin hli\u00f0in \u00e1 \u00feessu er svo \u00feegar st\u00e6rri fyrirt\u00e6ki eru til ranns\u00f3knar hj\u00e1 samkeppnisyfirv\u00f6ldum \u00e1rum saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 vita hvert tilefni\u00f0 er, og geta \u00fe\u00e1 ekki breytt vinnulagi s\u00ednu \u00e1 me\u00f0an. Neytendur hafa \u00fev\u00ed ekkert gagn af ranns\u00f3kninni, ef h\u00fan er r\u00e9ttm\u00e6t, \u00feann langa t\u00edma sem h\u00fan varir. \u00dea\u00f0 er betra fyrir samf\u00e9lagi\u00f0 a\u00f0 lei\u00f0beinandi hlutverki s\u00e9 sinnt af g\u00e6\u00f0um og a\u00f0 takmarki\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 betra samkeppnisumhverfi \u00ed raunt\u00edma en a\u00f0 hafa \u00feann eina tilgang a\u00f0 b\u00ed\u00f0a f\u00e6ris og sekta borgarana.\u201c<\/p>\n<h3><strong>Hi\u00f0 opinbera st\u00e6rsti brotavaldurinn<\/strong><\/h3>\n<p>\u00cd gegnum st\u00f6rf s\u00edn sem fyrirt\u00e6kjar\u00e1\u00f0gjafi segist Gu\u00f0j\u00f3n oft hafa li\u00f0sinnt \u00edslenskum f\u00e9l\u00f6gum sem ver\u00f0a a\u00f0 berjast fyrir l\u00edfi s\u00ednu vegna \u00f3bilgjarnrar og \u00f3hei\u00f0arlegrar samkeppni, e\u00f0a vegna \u00feess a\u00f0 opinberar stofnanir beinl\u00ednis vega a\u00f0 starfseminni \u00ed \u00f3lj\u00f3sum tilgangi. Gengur hann svo langt a\u00f0 segja a\u00f0 st\u00e6rsti brotavaldurinn \u00ed \u00edslensku efnahagsl\u00edfi s\u00e9 hi\u00f0 opinbera: \u201eFyrirt\u00e6ki r\u00edkisins eru rekin \u00ed samkeppni vi\u00f0 einkageirann; r\u00edkisstofnanir brj\u00f3ta l\u00f6g vi\u00f0 r\u00e1\u00f0ningar og uppl\u00fdsingagj\u00f6f, og \u00fe\u00e6r sinna ekki hlutverki s\u00ednu n\u00e9 svara fyrirspurnum; eftirlitsstofnanir fara ekki eftir \u00feeim lagaramma sem \u00feeim er settur,\u201c segir hann. \u201e\u00deetta er alvarlegt m\u00e1l sem stendur \u00edslensku atvinnul\u00edfi fyrir \u00ferifum, og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega litlum og me\u00f0alst\u00f3rum fyrirt\u00e6kjum sem \u00feurfa a\u00f0 rei\u00f0a sig \u00e1 a\u00f0 regluverki\u00f0 sem \u00feeim hefur veri\u00f0 skapa\u00f0 muni halda.\u201c<\/p>\n<p>D\u00e6min eru \u00f3talm\u00f6rg, b\u00e6\u00f0i st\u00f3r og sm\u00e1, og segir Gu\u00f0j\u00f3n a\u00f0 \u00fatkoman s\u00e9 minni samkeppni, minni ver\u00f0m\u00e6task\u00f6pun og lakari kj\u00f6r fyrir neytendur. \u201eEr \u00fe\u00e1 \u00f3tali\u00f0 tj\u00f3ni\u00f0 af \u00fev\u00ed \u00feegar hi\u00f0 opinbera \u00e1kve\u00f0ur a\u00f0 fara \u00ed rekstur \u00ed beinni samkeppni vi\u00f0 einkageirann, oft me\u00f0 r\u00edkis\u00e1byrg\u00f0 sem skattgrei\u00f0endur sitja uppi me\u00f0 ef starfsemin gengur illa.\u201c<\/p>\n<h3><strong>Margt sem \u00fearf a\u00f0 laga<\/strong><\/h3>\n<p>En hva\u00f0 m\u00e1 til brag\u00f0s taka? Gu\u00f0j\u00f3n telur mikilv\u00e6gt a\u00f0 reyna a\u00f0 skapa einfaldari og sk\u00fdrari umgj\u00f6r\u00f0 samhli\u00f0a f\u00e6kkun stofnana og skerpa \u00e1 \u00fev\u00ed hvar \u00e1byrg\u00f0in liggur. \u201e\u00dearf t.d. a\u00f0 koma \u00e1 skilvirku kerfi til a\u00f0 leysa hratt og vel \u00far minni m\u00e1lum, hefja \u00fatg\u00e1fu bindandi \u00e1lita og setja l\u00f6gbundna m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0arfesti. Fyrir l\u00edtil fyrirt\u00e6ki myndi breyta miklu ef eftirlitsgj\u00f6ld stofnana v\u00e6ru \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fe\u00e1 vinnu sem unnin er, og innheimtan \u00fe\u00e1 \u00ed formi gjaldt\u00f6ku fyrir \u00e1kve\u00f0na \u00fej\u00f3nustu \u00ed sta\u00f0 skatts eins og n\u00fa er.\u201c<\/p>\n<p>Breyta \u00fearf verklagi \u00ed eftirliti me\u00f0 samkeppnisbrotum svo ni\u00f0ursta\u00f0a liggi flj\u00f3tt fyrir. \u201eFlest bendir til a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 reikningsd\u00e6mi fyrir \u00f3hei\u00f0arleg fyrirt\u00e6ki a\u00f0 brj\u00f3ta af s\u00e9r, \u00fev\u00ed t\u00edminn vinnur me\u00f0 \u00feeim sem fylgja ekki b\u00f3kstaf laganna. \u00de\u00e1 bendir m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0in til \u00feess a\u00f0 \u00f6ll samkeppnisbrot s\u00e9u svo \u00feaulhugsu\u00f0 og fl\u00f3kin a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i a\u00f0 taka m\u00f6rg \u00e1r a\u00f0 rannsaka \u00feau, en \u00e9g efa a\u00f0 s\u00fa s\u00e9 raunin.\u201c<\/p>\n<p><em style=\"color: #9c9c9c; font-family: Georgia, serif; font-size: 13px;\">Vi\u00f0tal \u00c1sgeirs Ingvarsonar vi\u00f0 Gu\u00f0j\u00f3n Hei\u00f0ar birtist \u00e1&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/vidskipti\/frettir\/2019\/06\/06\/eftirlit_sem_gerir_takmarkad_gagn\/\">mbl 06.06.2019<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stj\u00f3rnv\u00f6ld vir\u00f0ast sinna eftirlitshlutverki s\u00ednu \u00fdmist of l\u00edti\u00f0 og illa, e\u00f0a af offorsi. Fyrir viki\u00f0 l\u00fata fyrirt\u00e6ki \u00ed l\u00e6gra haldi fyrir keppinautum sem stunda \u00f3hei\u00f0arlega vi\u00f0skiptah\u00e6tti, sprotar n\u00e1 ekki a\u00f0 komast \u00e1 legg \u00fev\u00ed \u00feeir drukkna undir fargani skrifr\u00e6\u00f0is auk \u00feess sem hei\u00f0arleg marka\u00f0sr\u00e1\u00f0andi fyrirt\u00e6ki f\u00e1 ekki nau\u00f0synlega lei\u00f0beiningu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":831,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/258"}],"collection":[{"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=258"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/258\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":833,"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/258\/revisions\/833"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/workspace.cohnwolfe.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}